ਤੁਹਾਡੀ ਆਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੇ ਇਮਿਊਨ ਸੈੱਲਾਂ (ਰੋਗ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧਕ ਸੈੱਲਾਂ) ਦਾ ਲਗਭਗ 70–80% ਹਿੱਸਾ ਵਸਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕੋਈ ਸਿਰਫ਼ ਸਿਹਤ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਕੋਈ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਜੈਵਿਕ ਸੱਚਾਈ ਹੈ। ਇਹੀ ਉਹ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਪਾਚਨ ਤંત્ર ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਟ੍ਰਿਲੀਅਨਾਂ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਦਾ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਡੂੰਘਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਰਹੀ ਜ਼ੁਕਾਮ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਵੋਗੇ ਜਾਂ ਫਲੂ ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਮੁਸੀਬਤ ਦੇ ਕੱਟ ਲਵੋਗੇ।
ਪ੍ਰੋਬਾਇਓਟਿਕਸ (Probiotics), ਜੋ ਕਿ ਜੀਵਤ ਲਾਭਕਾਰੀ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਹਨ, ਤੁਸੀਂ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਪਲੀਮੈਂਟਸ ਵਜੋਂ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹੋ ਜਾਂ ਫਰਮੈਂਟਡ (ਖਮੀਰ ਵਾਲੇ) ਖਾਣੇ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਇਹ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਆਂਦਰਾਂ ਅਤੇ ਇਮਿਊਨ ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਸਬੰਧ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਇੱਥੇ ਹੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਗਲਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ: ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਉਹ ਪ੍ਰੋਬਾਇਓਟਿਕ ਚੁਣ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸਸਤਾ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਉਮੀਦ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਭ ਠੀਕ ਹੋਵੇਗਾ। ਵਿਗਿਆਨ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਟ੍ਰੇਨਜ਼ (strains) ਦੇ ਕੰਮ ਵੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਸਟ੍ਰੇਨ ਪਾਚਨ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਹ ਸਾਹ ਦੀਆਂ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਜਾਂ ਸਰੀਰ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਰੋਗ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧਕ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਦਦਗਾਰ ਹੋਣ।
ਇਸ ਗਾਈਡ ਵਿੱਚ, ਤੁਸੀਂ ਜਾਣੋਗੇ ਕਿ ਇਮਿਊਨ ਸਪੋਰਟ (ਰੋਗ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧਕ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧਾਉਣ) ਲਈ ਕਿਹੜੇ ਖਾਸ ਪ੍ਰੋਬਾਇਓਟਿਕ ਸਟ੍ਰੇਨਜ਼ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਲੀਨਿਕਲ ਸਬੂਤ ਹਨ, ਉਹ ਸੈੱਲ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸਹੀ ਡੋਜ਼ ਕੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਿਹੜੇ ਉਤਪਾਦ ਵਾਅਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਨਤੀਜੇ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਸਬੰਧਤ ਪੜ੍ਹਾਈ: ਗਟ ਹੈਲਥ ਅਤੇ ਇਮਿਊਨਿਟੀ: ਇੱਕ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਸਬੰਧ · ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਇਮਿਊਨ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਵਧਾਉਣਾ ਹੈ · ਗਟ ਹੈਲਥ ਲਈ ਵਧੀਆ ਪ੍ਰੋਬਾਇਓਟਿਕਸ · ਇਮਿਊਨਿਟੀ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ ਭੋਜਨ · ਗਟ ਹੈਲਥ ਲਈ ਫਰਮੈਂਟਡ ਭੋਜਨ · ਪ੍ਰੀਬਾਇਓਟਿਕ ਭੋਜਨ ਗਾਈਡ · ਨੀਂਦ ਅਤੇ ਇਮਿਊਨ ਫੰਕਸ਼ਨ · ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਇਮਿਊਨ ਫੰਕਸ਼ਨ
ਇਮਿਊਨ-ਸਪੋਰਟਿੰਗ ਪ੍ਰੋਬਾਇਓਟਿਕਸ ਕੀ ਹਨ ਅਤੇ ਸਟ੍ਰੇਨ ਕਿਉਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ?
ਪ੍ਰੋਬਾਇਓਟਿਕਸ ਜੀਵਤ ਸੂਖਮ ਜੀਵ (microorganisms) ਹਨ ਜੋ ਲੋੜੀਂਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਲੈਣ 'ਤੇ ਸਿਹਤ ਲਈ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਮਿਊਨ ਸਪੋਰਟ ਲਈ, ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕੋ ਹੀ ਕਿਸਮ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਟ੍ਰੇਨਜ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਸਟ੍ਰੇਨ ਦੀ ਪਛਾਣ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ Lactobacillus rhamnosus GG ਵਿੱਚ "GG") ਇਹ ਤੈਅ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਪ੍ਰੋਬਾਇਓਟਿਕ ਤੁਹਾਡੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੀ ਖਾਸ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਸਰਗਰਮ ਕਰੇਗਾ।
ਗਟ-ਇਮਿਊਨ ਸਬੰਧ (The Gut-Immune Connection)
ਗਟ-ਐਸੋਸੀਏਟਡ ਲਿੰਫੋਇਡ ਟਿਸ਼ੂ (GALT) ਸਰੀਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਇਮਿਊਨ ਅੰਗ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ T ਸੈੱਲ, B ਸੈੱਲ, ਮੈਕਰੋਫੇਜ (macrophages) ਅਤੇ ਡੈਂਡ੍ਰਾਈਟਿਕ ਸੈੱਲ ਵਰਗੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਇਮਿਊਨ ਸੈੱਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਤੁਹਾਡੀ ਆਂਦਰ ਤੁਹਾਡੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹੋਰ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਬ外ਰੀ ਚੀਜ਼ਾਂ (antigens) ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਗਰਾਊਂਡ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਤੁਹਾਡਾ ਇਮਿਊਨ ਸਿਸਟਮ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਕੀਟਾਣੂਆਂ ਅਤੇ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਫਰਕ ਕਰਨਾ ਸਿੱਖਦਾ ਹੈ। ਵਧੇਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ, ਸਾਡੀ ਗਟ ਹੈਲਥ ਅਤੇ ਇਮਿਊਨਿਟੀ ਬਾਰੇ ਪੂਰੀ ਗਾਈਡ ਪੜ੍ਹੋ।
ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਇਮਿਊਨ-ਸਪੋਰਟਿੰਗ ਸਟ੍ਰੇਨਜ਼
- Lactobacillus rhamnosus GG (LGG): ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਪ੍ਰੋਬਾਇਓਟਿਕ ਸਟ੍ਰੇਨ ਹੈ। ਇਹ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਾਹ ਦੀਆਂ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ 20–30% ਤੱਕ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਂਦਰਾਂ ਦੀ ਬਚਾਅ ਪ੍ਰਣਾਲੀ (gut barrier) ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
- Lactobacillus casei Shirota: ਇਹ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਇਮਿਊਨ ਸੈੱਲ ਦੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਧਿਐਨ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਦੀ ਦਰ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ।
- Bifidobacterium lactis (BB-12, HN019, Bi-07): ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੀ ਬਚਾਅ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਵੈਕਸੀਨ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੈ।
- Lactobacillus acidophilus NCFM: ਇਹ ਐਂਟੀਬਾਡੀਜ਼ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਇਸ ਨੂੰ B. lactis Bi-07 ਨਾਲ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਜ਼ੁਕਾਮ ਦੇ ਖਤਰੇ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ।
- Lactobacillus plantarum (299v, HEAL9): ਇਹ ਖੇਡ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀਆਂ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਣਾਅ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਹ ਦੀਆਂ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।
- Saccharomyces boulardii CNCM I-745: ਇਹ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਪ੍ਰੋਬਾਇਓਟਿਕ ਯੀਸਟ ਹੈ ਜੋ ਐਂਟੀਬਾਇਓਟਿਕਸ ਦੇ ਨਾਲ ਵੀ ਜੀਵਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਐਂਟੀਬਾਇਓਟਿਕ ਕਾਰਨ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਦਸਤ ਦੇ ਖਤਰੇ ਨੂੰ 50–60% ਤੱਕ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ।
- Bifidobacterium bifidum: ਇਹ ਛੋਟੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਇਮਿਊਨ ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਅਤੇ ਐਲਰਜੀ ਦੇ ਖਤਰੇ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰੋਬਾਇਓਟਿਕਸ ਤੁਹਾਡੇ ਇਮਿਊਨ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦੇ ਹਨ?
ਪ੍ਰੋਬਾਇਓਟਿਕਸ ਆਂਦਰਾਂ ਦੀ ਬਚਾਅ ਪ੍ਰਣਾਲੀ (gut barrier) ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕੀਟਾਣੂਆਂ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਮਿਊਨ ਸੈੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਬਣਾ ਕੇ ਤੁਹਾਡੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਰੋਗਾਂ ਨਾਲ ਲੜਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰੋਬਾਇਓਟਿਕਸ ਇਮਿਊਨ ਸੈੱਲਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਰਗਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ?
ਪ੍ਰੋਬਾਇਓਟਿਕਸ ਆਂਦਰਾਂ ਦੀ ਪਰਤ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਸੈੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਿੱਧਾ ਸੰਪਰਕ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸੰਪਰਕ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਰੋਗਾਂ ਨਾਲ ਲੜਨ ਵਾਲੀਆਂ ਸੈੱਲਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ NK cells ਅਤੇ T cells) ਦੀ ਕਾਰਜਕੁਸ਼ਲਤਾ ਵਧਦੀ ਹੈ। 2021 ਦੇ ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਖਾਸ ਪ੍ਰੋਬਾਇਓਟਿਕ ਸਟ੍ਰੇਨਜ਼ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ IgA (ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਐਂਟੀਬਾਡੀ) ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪਰਤਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰੋਬਾਇਟਿਕਸ ਸੋਜ (Inflammation) ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ?
ਪ੍ਰੋਬਾਇਟਿਕਸ ਸਿਰਫ਼ ਇਮਿਊਨਿਟੀ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੋਜ (inflammation) ਨੂੰ ਰੋਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਲੜਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਲਈ ਪ੍ਰੋਬਾਇਟਿਕਸ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨਾਂ ਨਾਲ ਲੜਨ ਅਤੇ ਸੋਜ ਵਾਲੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ, ਦੋਵੇਂ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰੋਬਾਇਟਿਕਸ ਆਂਦਰਾਂ ਦੀ ਬਚਾਅ ਪ੍ਰਣਾਲੀ (Gut Barrier) ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਿਵੇਂ ਕਰਦੇ ਹਨ?
ਪ੍ਰੋਬਾਇਟਿਕਸ ਆਂਦਰਾਂ ਦੀਆਂ ਪਰਤਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਸੈੱਲਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ "ਲੀਕੀ ਗਟ" (leaky gut) ਵਰਗੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਜਿਹੇ ਤੱਤ ਵੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਆਂਦਰਾਂ ਦੀ ਪਰਤ ਨੂੰ ਪੋਸ਼ਣ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਨੂੰ ਵਧਣ ਤੋਂ ਰੋਕਦੇ ਹਨ।
ਕੀ ਪ੍ਰੋਬਾਇਟਿਕਸ ਆਂਦਰਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਜੀਵਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ?
ਪ੍ਰੋਬਾਇਟਿਕਸ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਪੇਟ ਦੇ ਤੇਜ਼ਾਬ (stomach acid) ਨੂੰ ਸਹਿਣ ਕਰਕੇ ਆਂਦਰਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਨਹੀਂ।
- ਐਂਟਰਿਕ-ਕੋਟਡ ਕੈਪਸੂਲ (Enteric-coated capsules): ਇਹ ਪੇਟ ਦੇ ਤੇਜ਼ਾਬ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਿੱਧਾ ਆਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਖੁੱਲ੍ਹਦੇ ਹਨ।
- ਟਾਈਮ-ਰਿਲੀਜ਼ ਪਰਲਜ਼ (Time-release pearls): ਇਹ ਆਮ ਕੈਪਸੂਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜੀਵਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
- ਫ੍ਰੀਜ਼-ਡ੍ਰਾਈਡ ਫਾਰਮੂਲੇਸ਼ਨ (Freeze-dried formulations): ਇਹ ਸਟੋਰ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਸਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਆਂਦਰਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਵੇਲੇ ਵੀ ਜੀਵਤ ਰਹਿਣ।
- ਖਾਣੇ ਨਾਲ ਲੈਣਾ: ਖਾਣੇ ਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰੋਬਾਇਓਟਿਕਸ ਲੈਣ ਨਾਲ ਉਹ ਪੇਟ ਦੇ ਤੇਜ਼ਾਬ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਕਰਕੇ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਆਂਦਰਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਇਮਿਊਨ ਸਪੋਰਟ ਲਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿੰਨੇ ਬਿਲੀਅਨ CFU ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ?
ਬਾਲਗਾਂ ਲਈ ਰੋਗ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧਕ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ 10–50 ਬਿਲੀਅਨ CFU ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਲੈਣਾ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਡੋਜ਼ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੈ।
| ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ | ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਸਟ੍ਰੇਨਜ਼ | ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਡੋਜ਼ | ਸਮਾਂ/ਮਿਆਦ | ਨੋਟਸ |
|---|---|---|---|---|
| ਬਾਲਗ (ਬਚਾਅ ਲਈ) | LGG, B. lactis, L. acidophilus | 10–50 ਬਿਲੀਅਨ CFU | ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਲਗਾਤਾਰ | ਜ਼ੁਕਾਮ ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ |
| ਬੱਚੇ (3+ ਸਾਲ) | LGG (ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ) | 5–10 ਬਿਲੀਅਨ CFU | ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਲਗਾਤਾਰ | ਪਾਊਡਰ ਜਾਂ ਚਬਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ ਵਧੀਆ ਹਨ |
| ਬਜ਼ੁਰਗ | L. casei Shirota, B. lactis | 10–50 ਬਿਲੀਅਨ CFU | ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਲਗਾਤਾਰ | ਇਮਿਊਨ ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ |
| ਐਂਟੀਬਾਇਓਟਿਕ ਦੌਰਾਨ | S. boulardii, LGG | 250–500 mg (ਦਿਨ ਵਿੱਚ 2 ਵਾਰ) | ਇਲਾਜ ਦੌਰਾਨ + 2-4 ਹਫ਼ਤੇ ਬਾਅਦ | ਐਂਟੀਬਾਇਟਿਕ ਤੋਂ 2-3 ਘੰਟੇ ਬਾਅਦ ਲਓ |
| एथलीट (ਖੇਡਾਕੂ) | L. plantarum, L. casei | 10–50 ਬਿਲੀਅਨ CFU | ਭਾਰੀ ਕਸਰਤ ਦੌਰਾਨ | ਕਸਰਤ ਕਾਰਨ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ |
ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੁਝਾਅ: ਪ੍ਰੋਬਾਇਓਟਿਕਸ ਨੂੰ ਖਾਣੇ ਨਾਲ ਲਓ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਐਂਟੀਬਾਇਟਿਕਸ ਲੈ ਰਹੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਪ੍ਰੋਬਾਇਓਟਿਕ ਅਤੇ ਦਵਾਈ ਵਿਚਕਾਰ 2-3 ਘੰਟੇ ਦਾ ਫਰਕ ਰੱਖੋ। S. boulardii ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ ਵੀ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹੋ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਐਂਟੀਬਾਇਟਿਕਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਸਿਰਫ਼ ਖਾਣੇ ਰਾਹੀਂ ਲੋੜੀਂਦੇ ਪ੍ਰੋਬਾਇਓਟਿਕਸ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ?
ਦਹੀਂ, ਕੇਫੀਰ (kefir), ਕਿਮਚੀ ਅਤੇ ਕੌਂਬੁਚਾ ਵਰਗੇ ਫਰਮੈਂਟਡ ਭੋਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਬਾਇਟਿਕਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਸਿਰਫ਼ ਖਾਣੇ ਨਾਲ ਇਮਿਊਨਿਟੀ ਵਧਾਉਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਖਾਣੇ ਵਿੱਚ ਸਟ੍ਰੇਨਜ਼ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਘੱਟ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਖਾਸ ਸਟ੍ਰੇਨਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਜੋ ਇਮਿਊਨਿਟੀ ਲਈ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ (ਜਿਵੇਂ LGG)।
ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤਰੀਕਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਫਰਮੈਂਟਡ ਭੋਜਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਖੁਰਾਕ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਓ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉੱਚ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰੋਬਾਇਟਿਕ ਸਪਲੀਮੈਂਟਸ ਲਓ। ਪ੍ਰੀਬਾਇਓਟਿਕ ਭੋਜਨਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲਸਣ, ਪਿਆਜ਼ ਅਤੇ ਸ਼ਕਰਕੰਦ ਤੁਹਾਡੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਲਾਭਕਾਰੀ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਨੂੰ ਵਧਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਕੀ ਪ੍ਰੋਬਾਇਟਿਕਸ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਲੈਣਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ?
ਪ੍ਰੋਬਾਇਟਿਕਸ ਬਹੁਤ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹਨ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਿਹਤਮੰਦ ਲੋਕ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਗੈਸ ਜਾਂ ਬਲੋਟਿੰਗ (ਪੇਟ ਫੁਲਣਾ) ਵਰਗੀ ਮਾਮੂਲੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜੋ 1-2 ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕੌਣ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹੇ?
- ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਮਿਊਨਿਟੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੈ (ਜਿਵੇਂ ਕੈਂਸਰ ਜਾਂ ਅੰਗ ਟ੍ਰਾਂਸਪਲਾਂਟ ਵਾਲੇ ਮਰੀਜ਼)।
- ਗੰਭੀਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਿਮਾਰ ਮਰੀਜ਼।
- ਛੋਟੇ ਬੱਚੇ (ਪ੍ਰੀਮਚਰ ਬੱਚੇ)।
ਦਵਾਈਆਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵ: ਐਂਟੀਬਾਇਟਿਕਸ ਨਾਲ 2-3 ਘੰਟੇ ਦਾ ਫਰਕ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਗੰਭੀਰ ਦਵਾਈ ਲੈ ਰਹੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਜ਼ਰੂਰ ਗੱਲ ਕਰੋ।
ਪ੍ਰੋਬਾਇਟਿਕਸ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੀ ਸਿਹਤ ਲਈ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ?
ਪ੍ਰੋਬਾਇਟਿਕਸ ਕੋਈ ਜਾਦੂ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਸਿਹਤ ਲਈ ਬਹੁਤ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹਨ। ਵਿਗਿਆਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ ਸਾਬਤ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਾਹ ਦੀਆਂ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ 20-30% ਤੱਕ ਘਟਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ।
- ਪ੍ਰੋਬਾਇਟਿਕਸ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ: ਜ਼ੁਕਾਮ ਦੀ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣਾ, ਬਿਮਾਰੀ ਦੀ ਮਿਆਦ ਘਟਾਉਣਾ, ਐਂਟੀਬਾਇਟਿਕ ਕਾਰਨ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਦਸਤ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ, ਅਤੇ ਵੈਕਸੀਨ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣਾ।
- ਪ੍ਰੋਬਾਇਟਿਕਸ ਕੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ: ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ, ਨਾ ਹੀ ਇਹ ਚੰਗੀ ਨੀਂਦ, ਵਧੀਆ ਖੁਰਾਕ ਜਾਂ ਡਾਕਟਰੀ ਇਲਾਜ ਦਾ ਬਦਲ ਹਨ।
- ਸਮਾਂ ਸੀਮਾ: ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ 1-2 ਹਫ਼ਤੇ ਪਾਚਨ ਠੀਕ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਅਸਲ ਫਾਇਦਾ ਦੇਖਣ ਲਈ 2-4 ਹਫ਼ਤੇ ਤੱਕ ਲਗਾਤਾਰ ਵਰਤਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਕਾਰਜ ਯੋਜਨਾ
ਪ੍ਰੋਬਾਇਟਿਕਸ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਤੁਹਾਡਾ ਪਹਿਲਾ ਕਦਮ ਕੀ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਕ੍ਰਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰੋ, ਹਰੇਕ ਪੜਾਅ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਪੂਰਾ ਕਰੋ, ਅਤੇ ਚੈੱਕਲਿਸਟ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿਵਹਾਰਕ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ ਗਾਈਡ ਵਜੋਂ ਵਰਤੋ।
ਪੜਾਅ 1 — ਚੋਣ ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤ (ਪਹਿਲਾ ਹਫ਼ਤਾ):
- ਆਪਣਾ ਮੁੱਖ ਟੀਚਾ ਤੈਅ ਕਰੋ (ਬਚਾਅ, ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਸਿਹਤ, ਜਾਂ ਐਥਲੀਟਸ ਲਈ)।
- ਸਹੀ ਸਟ੍ਰੇਨ ਵਾਲਾ ਉਤਪਦ ਚੁਣੋ।
- ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਘੱਟ ਡੋਜ਼ ਨਾਲ ਕਰੋ ਤਾਂ ਜੋ ਪਾਚਨ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਨਾ ਹੋਵੇ।
ਪੜਾਅ 2 — ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਨਿਯਮ ਬਣਾਓ (ਦੂਜਾ ਤੋਂ ਚੌਥਾ ਹਫ਼ਤਾ):
- ਪੂਰੀ ਡੋਜ਼ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਲਓ।
- ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਫਰਮੈਂਟਡ ਭੋਜਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰੋ।
- ਪ੍ਰੀਬਾਇਟਿਕ ਭੋਜਨਾਂ (ਲਸਣ, ਕੇਲਾ) ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੇ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਨੂੰ ਪੋਸ਼ਣ ਦਿਓ।
ਪੜਾਅ 3 — ਬਣੇ ਰਹੋ (ਦੂਜਾ ਮਹੀਨਾ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ):
- ਦੇਖੋ ਕਿ ਕੀ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੀ ਵਾਰਸ਼ਿਕਤਾ ਘਟ ਰਹੀ ਹੈ।
- ਜ਼ੁਕਾਮ ਜਾਂ ਫਲੂ ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖੋ।









