വയറിന് പെട്ടെന്നുണ്ടാകുന്ന അസ്വസ്ഥതകൾ കാരണം Planned പരിപാടികൾ റദ്ദാക്കേണ്ടി വന്നിട്ടുണ്ടോ? അല്ലെങ്കിൽ അടുത്തുള്ള ബാথরൂം എവിടെയാണെന്ന് തിരഞ്ഞ് ജോലി സമയത്തിന്റെ പകുതിയും പാഴാക്കിയിട്ടുണ്ടോ? എങ്കിൽ, ഇറിറ്റബിൾ ബോവൽ സിൻഡ്രോം (IBS) എന്നത് വെറുമൊരു ചെറിയ അസ്വസ്ഥതയല്ലെന്ന് നിങ്ങൾക്ക് അറിയാം. ലോകജനസംഖ്യയുടെ 10 മുതൽ 15 ശതമാനം വരെ ആളുകളെ ഈ അവസ്ഥ ബാധിക്കുന്നുണ്ട്. ഇതില്ലാത്തവർക്ക് ഊഹിക്കാൻ കഴിയുന്നതിനേക്കാൾ എത്രയോ రెധികം ഇത് ജീവിതനിലവാരത്തെ ബാധിക്കുന്നു.
ഞാൻ തിരിച്ചറിഞ്ഞ ഒരു പ്രധാന കാര്യമുണ്ട്: IBS എന്നത് ഒരു ഫങ്ഷണൽ ഗ്യാസ്ട്രോ ഇന്റസ്റ്റൈനൽ ഡിസോർഡർ (functional gastrointestinal disorder) ആണ്. അതായത്, നിങ്ങളുടെ കുടലിലെ ഘടനയിൽ (structure) കുഴപ്പമൊന്നുമില്ല; പ്രശ്നം നിങ്ങളുടെ തലച്ചോറും കുടലും തമ്മിലുള്ള ആശയവിനിമയത്തിലാണ് (ഗവേഷകർ ഇതിനെ 'ഗട്ട്-ബ്രെയിൻ ആക്സിസ്' എന്ന് വിളിക്കുന്നു). ഇത് സ്വാഭാവിക ചികിത്സാരീതികൾക്ക് (natural remedies) വലിയൊരു സാധ്യത തുറന്നുനൽകുന്നു, കാരണം പല ചികിത്സകളും ഈ ആശയവിനിമയത്തിലെ പിഴവ് പരിഹരിക്കാനാണ് ലക്ഷ്യമിടുന്നത്.
ശാസ്ത്രീയമായ തെളിവുകൾ ഇതിന് അനുകൂലമാണ്. നിരവധി പഠനങ്ങൾ (meta-analyses) സൂചിപ്പിക്കുന്നത്, പ്ലസിബോ (placebo) ചികിത്സയേക്കാൾ മികച്ച ഫലം പെപ്പർമിന്റ് ഓയിൽ (Peppermint oil) നൽകുന്നു എന്നാണ്. ഇത് IBS ലക്ഷണങ്ങൾ കുറയ്ക്കാൻ ഏറെ ഫലപ്രദമാണ് ([1]). ചില പ്രോബയോട്ടിക്സ് (probiotics) വയറിലെ വേദനയും വീക്കവും കുറയ്ക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു ([5]). കൂടാതെ, ലോ-FODMAP (low-FODMAP) ഡയറ്റ് പിന്തുടരുന്ന രോഗികളിൽ 50 മുതൽ 75 ശതമാനം വരെ കാര്യമായ सुधारവ് കാണപ്പെടുന്നു ([8]).
ഏറ്റവും ഫലപ്രദമായ മാർഗ്ഗങ്ങൾ മുതൽ അനുബന്ധ ചികിത്സകൾ വരെ, IBS ലക്ഷണങ്ങൾ കുറയ്ക്കാനുള്ള സമഗ്രമായ ഒരു മാർഗ്ഗരേഖയാണ് ഈ ഗൈഡ്. ദഹനസംബന്ധമായ ആരോഗ്യത്തെക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ അറിയാൻ ഞങ്ങളുടെ complete guide to gut health വായിക്കുക.
നിങ്ങൾ വീക്കമുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കുடல் പ്രശ്നങ്ങൾ അനുഭവിക്കുന്നവരോ അല്ലെങ്കിൽ ഡീറ്റോക്സ് പ്രോട്ടോക്കോളുകൾ പരീക്ഷിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവരോ ആണെങ്കിൽ, ഈ ഗൈഡ് നിങ്ങൾക്ക് ഏറെ ഉപകാരപ്പെടും.
IBS ചികിത്സകൾ തുടങ്ങുന്നതിന് മുമ്പ് നിങ്ങൾ അറിഞ്ഞിരിക്കേണ്ട കാര്യങ്ങൾ
ഏതെങ്കിലും സ്വാഭാവിക ചികിത്സാരീതികൾ പരീക്ഷിക്കുന്നതിന് മുമ്പ്, കൃത്യമായ രോഗനിർണ്ണയവും നിങ്ങളുടെ കുടലിൽ എന്താണ് സംഭവിക്കുന്നത് എന്നതിനെക്കുറിച്ചുള്ള അറിവും ആവശ്യമാണ്. 'റോം IV' (Rome IV) മാനദണ്ഡങ്ങൾ അനുസരിച്ചുള്ള ഒരു വൈദ്യനിർണ്ണയമാണ് IBS. ഇത് സ്വയം നിർണ്ണയിക്കാൻ (self-diagnose) ശ്രമിക്കരുത്.
IBS പ്രധാനമായും നാല് തരത്തിലുണ്ട്:
- IBS-D (Diarrhea-predominant): ঘন ঘন വയറിളക്കം, വയറുവേദന, അടിയന്തരമായി മലവിസർജ്ജനം നടത്താനുള്ള തോന്നൽ. പെപ്പർമിന്റ് ഓയിൽ, പ്രോബയോട്ടിക്സ്, ലോ-FODMAP ഡയറ്റ് എന്നിവ ഇതിന് ഫലപ്രദമാണ്.
- IBS-C (Constipation-predominant): മലബന്ധം, വയറു വീങ്ങുക. ഫൈബർ (psyllium), മഗ്നീഷ്യം സിട്രേറ്റ്, ധാരാളം വെള്ളം എന്നിവ ഇതിന് സഹായിക്കും.
- IBS-M (Mixed): വയറിളക്കവും മലബന്ധവും മാറിമാറി വരുന്നു. ഇതിന് ഭക്ഷണക്രമത്തിലും മാനസികാരോഗ്യത്തിലും സമഗ്രമായ മാറ്റങ്ങൾ ആവശ്യമാണ്.
- IBS-U (Unclassified): മറ്റ് വിഭാഗങ്ങളിൽ പെടാത്തവ.
വയറിലെ ഞരമ്പുകളുടെ അമിതമായ പ്രതികരണം (visceral hypersensitivity), കുടലിലെ ചലനത്തിലെ വ്യത്യാസം, ഭക്ഷണത്തോടുള്ള അലർജി, മാനസിക സമ്മർദ്ദം എന്നിവയാണ് ഇതിന്റെ പ്രധാന കാരണങ്ങൾ.
ശ്രദ്ധിക്കുക: മിക്ക സ്വാഭാവിക ചികിത്സകളും ഫലം കാണിക്കാൻ 2 മുതൽ 8 ആഴ്ച വരെ സമയമെടുക്കും. ഇത് പെട്ടെന്ന് മാറുന്ന ഒന്നല്ല, മറിച്ച് കൃത്യമായ പ്ലാൻ അനുസരിച്ച് ചെയ്യേണ്ട ഒന്നാണ്.
വയറിലെ വേദനയും വീക്കവും കുറയ്ക്കാൻ പെപ്പർമിന്റ് ഓയിൽ എങ്ങനെ ഉപയോഗിക്കാം?
IBS ലക്ഷണങ്ങൾ, പ്രത്യേകിച്ച് വയറുവേദന കുറയ്ക്കാൻ ഏറ്റവും കൂടുതൽ തെളിവുകൾ ലഭിച്ച മാർഗ്ഗം 'എന്ററിക്-കോറ്റഡ്' (Enteric-coated) പെപ്പർമിന്റ് ഓയിൽ ക്യാപ്സ്യൂളുകളാണ്.
ഇതിലെ L-menthol എന്ന ഘടകം കുടലിലെ പേശികളെ শিথিলപ്പെടുത്താൻ സഹായിക്കുന്നു. ഇത് വയറുവേദനയും ഗ്യാസും കുറയ്ക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു.
എങ്ങനെ ഉപയോഗിക്കണം?
ദിവസവും 2-3 തവണ (ആകെ 540–600mg) ഭക്ഷണത്തിന് 30–60 മിനിറ്റ് മുമ്പ് తీసుకోవുന്നതാണ് ഉചിതം. ക്യാപ്സ്യൂൾ 'എന്ററിക്-കോറ്റഡ്' ആയിരിക്കണം എന്ന് പ്രത്യേകം ശ്രദ്ധിക്കുക; അല്ലെങ്കിൽ ഇത് വയറ്റിൽ വെച്ച് അലിഞ്ഞുപോകുകയും നെഞ്ചെരിച്ചിൽ (heartburn) ഉണ്ടാക്കുകയും ചെയ്യും.
IBS-D, IBS-M വിഭാഗക്കാർക്ക് ഇത് കൂടുതൽ ഫലപ്രദമാണ്. മലബന്ധം (IBS-C) ഉള്ളവർ ഇത് ഉപയോഗിക്കുമ്പോൾ ശ്രദ്ധിക്കണം, കാരണം ഇത് കുടലിലെ ചലനം കുറയ്ക്കാൻ സാധ്യതയുണ്ട്.
ആരാണ് ഇത് ഒഴിവാക്കേണ്ടത്: നെഞ്ചെരിച്ചിലോ ഗ്യാസ്ട്രോ എസオペസൽ (GERD) ഉള്ളവർ, പുതി (mint) അലർജി ഉള്ളവർ.
2: IBS-ന് ഏത് പ്രോബയോട്ടിക്സ് (Probiotics) ആണ് ശരിക്കും ഫലപ്രദം?
എല്ലാ പ്രോബയോട്ടിക്സും IBS-ന് ഫലപ്രദമല്ല. കടകളിൽ കിട്ടുന്ന സാധാരണ പ്രോബയോട്ടിക്സ് പലപ്പോഴും ഈ അവസ്ഥയ്ക്ക് ഗുണകരമാകണമെന്നില്ല.
ഏറ്റവും മികച്ച ഫലം നൽകുന്ന പ്രോബയോട്ടിക്സ് ഇവയാണ്:
- Bifidobacterium longum 35624 — വേദന, വീക്കം, മലവിസർജ്ജന പ്രശ്നങ്ങൾ എന്നിവ കുറയ്ക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു.
- Lactiplantibacillus plantarum 299v — വയറുവേദനയ്ക്കും വീക്കത്തിനും, പ്രത്യേകിച്ച് IBS-D ഉള്ളവർക്ക്.
- Saccharomyces cerevisiae CNCM I-3856 — ഒരു യീസ്റ്റ് അധിഷ്ഠിത പ്രോബയോട്ടിക്.
- Bacillus coagulans Unique IS2 — ലക്ഷണങ്ങൾ മെച്ചപ്പെടുത്താൻ സഹായിക്കുന്നു.
- Lactobacillus rhamnosus GG — മികച്ച ഫലങ്ങൾ നൽകുന്ന ഒന്നാണ്.
എങ്ങനെ ഉപയോഗിക്കണം?
ദിവസവും 10–20 ബില്യൺ CFU അളവിൽ ഒരു പ്രോബയോട്ടിക് എടുക്കുക. 4–8 ആഴ്ചകൾ തുടർച്ചയായി ഉപയോഗിച്ചാൽ മാത്രമേ ഫലം മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയൂ. ഭക്ഷണത്തോടൊപ്പമോ ഭക്ഷണത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പോ తీసుకోవడం சிறந்தது.
IBS ലക്ഷണങ്ങൾ കുറയ്ക്കാൻ ലോ-FODMAP ഡയറ്റ് എങ്ങനെ പിന്തുടരാം?
IBS ചികിത്സയിൽ ഏറ്റവും ഫലപ്രദമായ ഭക്ഷണക്രമമാണ് ലോ-FODMAP (low-FODMAP) ഡയറ്റ്. 50-75% രോഗികൾക്കും ഇതിലൂടെ വലിയ മാറ്റം അനുഭവപ്പെടുന്നു.
FODMAP എന്നത് കുടലിൽ പെട്ടെന്ന് അഴുകി (ferment) ഗ്യാസും വെള്ളവും ഉണ്ടാക്കുന്ന കാർബോഹൈഡ്രേറ്റുകളാണ്. ഇവ ഒഴിവാക്കുന്നതിലൂടെ വയറുവേദനയും വീക്കവും കുറയ്ക്കാം.
ഇത് മൂന്ന് ഘട്ടങ്ങളിലൂടെയുള്ള ഒരു പ്രക്രിയയാണ്:
ഘട്ടം 1: ഒഴിവാക്കൽ (Elimination - 2–6 ആഴ്ചകൾ)
ഉയർന്ന FODMAP അടങ്ങിയ ഭക്ഷണങ്ങൾ (ഉദാഹരണത്തിന്: ഗോതമ്പ്, ഉള്ളി, വെളുത്തുള്ളി, പയർവർഗ്ഗങ്ങൾ, പാൽ, ആപ്പിൾ, കാളിフラワー, കൃത്രിമ മധുരങ്ങൾ) പൂർണ്ണമായും ഒഴിവാക്കുക. അരി, ഓട്സ്, പഴങ്ങൾ (വാഴപ്പഴം, ബെറി), ക്യാരറ്റ്, ഉരുളക്കിഴങ്ങ് എന്നിവ ഭക്ഷണത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്താം.
ഘട്ടം 2: വീണ്ടും ഉൾപ്പെടുത്തൽ (Reintroduction - 6–8 ആഴ്ചകൾ)
ഏതൊക്കെ ഭക്ഷണമാണ് നിങ്ങൾക്ക് പ്രശ്നം ഉണ്ടാക്കുന്നത് എന്ന് കണ്ടെത്താൻ ഓരോ ഭക്ഷണവിഭാഗങ്ങളും ഓരോന്നായി പരീക്ഷിക്കുക.
ഘട്ടം 3: വ്യക്തിഗതമാക്കൽ (Personalization - ദീർഘകാലത്തേക്ക്)
നിങ്ങൾക്ക് പ്രശ്നമുണ്ടാക്കുന്ന ഭക്ഷണങ്ങൾ മാത്രം നിയന്ത്രിക്കുക, ബാക്കിയുള്ളവ സാധാരണ രീതിയിൽ കഴിക്കാം.
FODMAP ഡയറ്റ് പിന്തുടരുന്നതിന് മുമ്പ് ഒരു ഡയറ്റീഷ്യന്റെ (Dietitian) സഹായം തേടുന്നത് നല്ലതാണ്. ഇത് കൃത്യമായി പിന്തുടയാൻ പ്രയാസകരമായ ഒന്നാണ്.
4: മാനസിക സമ്മർദ്ദം (Stress Management) എങ്ങനെ IBS കുറയ്ക്കുന്നു?
IBS എന്നത് തലച്ചോറും കുടലും തമ്മിലുള്ള தொடர்பുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഒന്നാണ്. അതിനാൽ മാനസിക സമ്മർദ്ദം കുറയ്ക്കുന്നത് ശാരീരിക ലക്ഷണങ്ങൾ കുറയ്ക്കാൻ നേരിട്ട് സഹായിക്കും.
ഇതിനായി താഴെ പറയുന്നവ പരീക്ഷിക്കാം:
- ഗട്ട്-ഡയറക്റ്റഡ് ഹിപ്നോതെറാപ്പി (Gut-directed hypnotherapy): ഇത് IBS ലക്ഷണങ്ങൾ കുറയ്ക്കാൻ വളരെ ഫലപ്രദമാണ്.
- കോഗ്നിറ്റീവ് ബിഹേവിയറൽ തെറാപ്പി (CBT): സമ്മർദ്ദവും ഉത്കണ്ഠയും കുറയ്ക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു.
- മെഡിറ്റേഷൻ (Mindfulness meditation): ദിവസവും 10-20 മിനിറ്റ് ധ്യാനം ചെയ്യുന്നത് ഗുണകരമാണ്.
- യോഗ (Yoga): ശാരീരിക ചലനങ്ങളും മാനസിക ശാന്തിയും നൽകുന്നു.
- ശ്വസന വ്യായാമങ്ങൾ (Deep breathing): ശ്വാസോച്ഛ്വാസ നിയന്ത്രണം വഴി ശരീരത്തെ ശാന്തമാക്കാം.
IBS ചികിത്സയിൽ സഹായിക്കുന്ന മറ്റ് സ്വാഭാവിക മാർഗ്ഗങ്ങൾ
പ്രധാന ചികിത്സകൾക്കൊപ്പം താഴെ പറയുന്നവയും പരീക്ഷിക്കാവുന്നതാണ്:
- ഡൈജസ്റ്റീവ് എൻസൈമുകൾ (Digestive enzymes): ഭക്ഷണത്തിലെ കാർബോഹൈഡ്രേറ്റുകൾ হজമാക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു.
- ഫൈബർ (Soluble fiber): മലബന്ധം (IBS-C) ഉള്ളവർക്ക് സൈലിയം ഹസ്ക് (Psyllium husk) ഗുണകരമാണ്.
- ഇബറോഗാസ്റ്റ് (Iberogast): ഇത് ഒരു ഹെർബൽ മിശ്രിതമാണ്, IBS ലക്ഷണങ്ങൾ കുറയ്ക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു.
- L-గ్ലുട്ടാമിൻ (L-glutamine): കുടലിലെ പാളികളുടെ ആരോഗ്യം മെച്ചപ്പെടുത്താൻ സഹായിക്കുന്നു.
- ഇഞ്ചി (Ginger): ദഹനത്തിനും ഗ്യാസ് കുറയ്ക്കാനും സഹായിക്കുന്നു.
ജീവിതശൈലിയിൽ വരുത്തേണ്ട മാറ്റങ്ങൾ
- വ്യായാമം: ആഴ്ചയിൽ 5 ദിവസമെങ്കിലും നടത്തം, സൈക്ലിംഗ് തുടങ്ങിയവ ശീലമാക്കുക.
- ഭക്ഷണ സമയം: കൃത്യസമയത്ത് ഭക്ഷണം കഴിക്കുക. ഭക്ഷണം നന്നായി ചവച്ചരച്ച് കഴിക്കുക.
- ഉറക്കം: ദിവസവും 7-9 മണിക്കൂർ ഉറക്കം ഉറപ്പാക്കുക.
- ജലാംശം: ധാരാളം വെള്ളം കുടിക്കുക.
- ഭക്ഷണ ഡയറി (Food diary): നിങ്ങൾ കഴിക്കുന്ന ഭക്ഷണങ്ങളും ലക്ഷണങ്ങളും ഒരു ഡയറിയിൽ കുറിച്ചു വെക്കുക.
സാധാരണ ചികിത്സകൾ ഫലിക്കുന്നില്ലെങ്കിൽ SIBO പരിശോധന ആവശ്യമുണ്ടോ?
8-12 ആഴ്ചകൾ ചികിത്സിച്ചിട്ടും, പ്രത്യേകിച്ച് ഭക്ഷണത്തിന് ശേഷം വയറു വീങ്ങുന്നതും ഗ്യാസ് വരുന്നതും (IBS-D) തുടരുകയാണെങ്കിൽ, SIBO (Small Intestinal Bacterial Overgrowth) പരിശോധിക്കുന്നത് നന്നായിരിക്കും.
ഇതിനായി 'ബ്രെത്ത് ടെസ്റ്റ്' (Breath test) നടത്താവുന്നതാണ്. ഡോക്ടറുടെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം മാത്രം ഇത് ചെയ്യുക.
എപ്പോഴാണ് ഡോക്ടറെ കാണേണ്ടത്?
IBS ചികിത്സ തുടങ്ങുന്നതിന് മുമ്പ് മറ്റ് രോഗങ്ങളില്ലെന്ന് ഉറപ്പുവരുത്താൻ ഡോക്ടറെ കാണേണ്ടത് അത്യാവശ്യമാണ്.
ഉടനടി ഡോക്ടറെ കാണേണ്ട ലക്ഷണങ്ങൾ:
- മലത്തിൽ രക്തം കാണുക.
- അകാരണമായ ശരീരഭാരം കുറയുക.
- പനി.
- കഠിനമായ വയറുവേദന.
- 50 വയസ്സിന് ശേഷം ലക്ഷണങ്ങൾ ഉണ്ടാവുക.
ചെയ്യേണ്ട പ്രധാന പരിശോധനകൾ:
- രക്തപരിശോധന (CBC, Celiac panel, Thyroid).
- മലപരിശോധന (Stool test).
- കൊളോണോസ്കോപ്പി (Colonoscopy).
IBS ചികിത്സയിൽ ആളുകൾ വരുത്തുന്ന പ്രധാന തെറ്റുകൾ
- എല്ലാം ഒരേസമയം പരീക്ഷിക്കുക: എല്ലാ সাপ്ലിമെന്റുകളും ഡയറ്റും ഒരേസമയം തുടങ്ങരുത്. ഓരോന്നും ഓരോന്നായി പരീക്ഷിക്കുക.
- തെറ്റായ പ്രോബയോട്ടിക്സ് തിരഞ്ഞെടുക്കുക: കൃത്യമായ സ്ട്രെയിൻ (strain) നോക്കി മാത്രം പ്രോബയോട്ടിക്സ് വാങ്ങുക.
- ലോ-FODMAP ഡയറ്റ് സ്ഥിരമായി പിന്തുടരുന്നത്: ഇത് പോഷകാഹാരക്കുറവിന് കാരണമാകും.
- സമ്മർദ്ദം അവഗണിക്കുന്നത്: മാനസികാവസ്ഥ ശരിയാക്കാതെ ശാരീരിക ലക്ഷണങ്ങൾ പൂർണ്ണമായി മാറില്ല.
- ഭക്ഷണ ഡയറി എഴുതാതിരിക്കുന്നത്: ഭക്ഷണവും ലക്ഷണങ്ങളും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം മനസ്സിലാക്കാൻ ഇത് അത്യാവശ്യമാണ്.
സ്വാഭാവിക ചികിത്സകൾ സുരക്ഷിതമാണോ?
മിക്ക സ്വാഭാവിക ചികിത്സകളും സുര seguros ആണ്, എങ്കിലും ശ്രദ്ധിക്കണം.
താഴെ പറയുന്നവ ഉണ്ടെങ്കിൽ ചികിത്സ നിർത്തി ഡോക്ടറെ കാണുക:
- രക്തം, പനി, കഠിനമായ വേദന തുടങ്ങിയ ലക്ഷണങ്ങൾ.
- ലക്ഷണങ്ങൾ കൂടുകയോ പുതിയ ലക്ഷണങ്ങൾ ഉണ്ടാവുകയോ ചെയ്യുക.
IBS ലക്ഷണങ്ങൾ കുറയ്ക്കാൻ ആദ്യം എന്ത് ചെയ്യണം?
ഘട്ടം 1 (ആദ്യ 2 ആഴ്ചകൾ): ഡോക്ടറുടെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം രോഗനിർണ്ണയം നടത്തുക, ഭക്ഷണ ഡയറി തുടങ്ങുക, പെപ്പർമിന്റ് ഓയിൽ ഉപയോഗിച്ചു തുടങ്ങുക.
ഘട്ടം 2 (3-4 ആഴ്ചകൾ): ലോ-FODMAP ഡയറ്റ് ആരംഭിക്കുക, പ്രോബയോട്ടിക്സ് ശീലമാക്കുക.
ഘട്ടം 3 (5-8 ആഴ്ചകൾ): യോഗ, മെഡിറ്റേഷൻ തുടങ്ങിയവ ശീലമാക്കുക, ഭക്ഷണക്രമം കൂടുതൽ മെച്ചപ്പെടുത്തുക.
ഘട്ടം 4 (9-12 ആഴ്ചകൾ): ഭക്ഷണ ഡയറി പരിശോധിക്കുക, ആവശ്യമെങ്കിൽ ഡോക്ടറുടെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം മാറ്റങ്ങൾ വരുത്തുക.







