నిద్ర చక్రాల వెనుక ఉన్న శాస్త్రం
నిద్ర అనేది ఒకే విధమైన స్థితి కాదు — ఇది ప్రతి 90 నిమిషాలకు ఒకసారి విభిన్న దశల ద్వారా మారుతూ ఉంటుంది. ప్రతి చక్రం తేలికపాటి నిద్ర (N1/N2) నుండి ప్రారంభమై, లోతైన నిద్ర (N3) ద్వారా, చివరగా REM (రైపిడ్ ఐ మూవ్మెంట్) నిద్రకు చేరుకుంటుంది. REM నిద్రలో మాత్రమే కలలు రావడం మరియు జ్ఞాపకశక్తి మెరుగుపడటం వంటి ప్రక్రియలు జరుగుతాయి. మీరు 8 గంటల కంటే ఎక్కువ సేపు నిద్రపోయినప్పటికీ, లోతైన నిద్రలో ఉన్నప్పుడే నిద్రలేస్తే, శరీరం మొద్దుబారిపోయినట్లుగా (Sleep inertia) అనిపిస్తుంది.
ముఖ్యమైన అంశాలు
- ఒక పూర్తి నిద్ర చక్రం సుమారు 90 నిమిషాల పాటు ఉంటుంది (80-100 నిమిషాల పరిధిలో)
- పెద్దలకు రాత్రిపూట 4-6 పూర్తి చక్రాలు (6-9 గంటల నిద్ర) అవసరం
- నిద్ర ప్రారంభ దశల్లో లోతైన నిద్ర (N3) ఎక్కువగా ఉంటుంది; నిద్ర చివరి దశల్లో REM నిద్ర ఎక్కువగా ఉంటుంది
- నిద్ర చక్రం మధ్యలో నిద్రలేవడం వల్ల కలిగే 'స్లీప్ ఇనర్షియా' వల్ల 30 నిమిషాల వరకు ఆలోచనా శక్తి తగ్గుతుంది
- సాధారణంగా నిద్రపోవడానికి 10-20 నిమిషాల సమయం పడుతుంది (Sleep onset latency)
- సర్కాడియన్ రిథమ్ (Circadian health) మెరుగుపడటానికి, ప్రతిరోజూ ఒకే సమయానికి నిద్రలేవడం అనేది ఒకే సమయానికి పడుకోవడం కంటే చాలా ముఖ్యం
నిద్ర సమయం, నిద్ర గంటల కంటే ఎందుకు ముఖ్యం?
క్రోనోబయోలజీ పరిశోధనల ప్రకారం, నిద్ర సమయం సమానంగా ఉన్నప్పటికీ, REM దశ ముగింపులో (మెదడు నిద్ర నుండి మేల్కొనే స్థితికి చేరుకున్నప్పుడు) నిద్రలేవడం వల్ల, లోతైన నిద్ర (N3) దశలో నిద్రలేవడాన్ని పోలికగా చూస్తే మెరుగైన చురుకుదనం లభిస్తుంది. ఎందుకంటే లోతైన నిద్ర నుండి మేల్కొనడానికి మెదడు తన నరాల పనితీరును (Neural activity) వేగంగా మార్చుకోవాల్సి ఉంటుంది, దీనివల్ల తాత్కాలికంగా ఆలోచనా శక్తి తగ్గుతుంది. కాబట్టి, 4.5, 6, లేదా 7.5 గంటల నిద్రను (90 నిమిషాల గుణిజాలు) లక్ష్యంగా పెట్టుకోవడం ద్వారా, మీ నిద్రలేచే సమయాన్ని సహజమైన తేలికపాటి నిద్ర దశతో అనుసంధానించవచ్చు.
